Dişi Köpeklerde Kızgınlık (Çiftleşme) Dönemi


Kızgınlık dönemi yani östrus ya da halk arasında bilinen adıyla dişi köpeğin kızana gelmesi olarak nitelendirilen dişi köpeklerin çiftleşme dönemleri bilindiği üzere diğer evcil memelilere nazaran bazı farklılıklar göstermektedir. Köpeğin ırkı ve birtakım faktörlere de bağlı olarak östrus yani kızgınlık göstermeleri ortalama olarak bir yılda 2 defa olarak gerçekleşirken bazı ırklar yılda 1 defa, bazılarında ise 3-4 defa kızgınlık görülebilmektedir.Köpek (22)a

Köpeklerin kızgınlık dönemine geçmesinde sanılanın aksine mevsimlerin önemli bir etkisi bulunmamakla beraber çok az da olsa etkisinin bulunduğu bazı araştırmacılar tarafından düşünülmektedir.

Dişi köpeklerin yavruluk dönemini mütakiben yetişkinlik dönemine (puberte) geçişte ilk kez kızgınlık göstermesi için gereken süre ırklara göre 6 aydan 24 aya kadar değişebilmektedir. Tavsiye edilen çiftleşme zamanı ise genel olarak 2-5 yaşları arasıdır. Ancak hiçbir zaman ilk kez kızgınlık gösterdikleri zamanda çiftleştirilmemelidirler. Çünkü fiziki gelişimi henüz tamamlanmamış olmasından dişi köpeklerin gerçek fiziki kapasitesine ulaşmasına engel olmakta ve aynı zamanda da doğacak yavrularında sağlıklı olarak gelişmesine engel teşkil etmektedir. Söz konusu duruma ilave olarak dikkat edilmesi gereken bir husus da dişi köpeklerin ilk kızgınlık döneminin normalden daha kısa sürebilmesi ve belli belirsiz geçebilmesi hatta bazen de hiç belirti göstermemeleri nedeniyle de ilk kızgınlığın köpek sahipleri tarafından fark edilememesine neden olmaktadır.

Çiftleşme dönemiyle ilgili olarak en belirgin durum dişi köpeğin erkeği kabul etmesidir. Ancak dişi köpeğin erkeği kabul etmesi her zaman çiftleşme için en uygun zaman olduğu anlamına gelmemektedir. Çünkü bazen kızgınlığın henüz erken evresinde de dişi köpekler erkeğe müsade edebilmektedir.

KÖPEKLERDE KIZGINLIK DÖNEMLERİ

Proöstrus : Ortalama olarak 9 gün sürmekte olup 1 hafata ile 1 ay arası olabilir. Bu dönemin belirtileri dişi üreme organında şişlik ve kanlı bir akıntının gözlenebilmesidir. Üretmiş olduğu salgılar nedeniyle erkek köpeğin daha fazla ilgisini çekse de dişi çiftleşmeye müsade etmez. Veteriner hekim muayenesi ile cinsel organ refleks testi ve smear testi ile dönemi teşhis edebilir.Bu dönemin başında östojen hormonu yüksek sonunda ise düşük seviyede iken progesteron son kısımda yükselmektedir. Diğer evcil hayvanlardan farklı olan bu durum yumurtlamadan önce yumurtalıklarda gelişen foliküllerdeki luteinizasyondan kaynaklanmaktadır.

Östrus (kızgınlık dönemi) : Halk arasında dişi köpeğin kızana gelmesi olarak da bilinir. Gebeliğin şekillenebileceği dönemdir ve dişi köpek erkeğin çiftleşme isteğine müsade eder.

Diöstrus : Gebelik hormonu olan progesteron hormonunun üretimi devam eder. Gerçek gebelik şekillenmemiş iken salgılanmaya devam edebilir ve yalancı gebelik olarak isimlendirilen ve 80 güne kadar uzayan bir periyoda dönüşebilir. Gebe olanlarda ise doğum yaklaştığında progesteron seviyesinde ani bir düşüş şekillenerek doğum mekanizması tetiklenmektedir. Diöstrus döneminin teşhisi vaginal smear muayenesi ile yapılabilmektedir.

Anöstrus : Bu dönemi prolaktin hormonunun sonlandırdığı ve yeni bir kızgınlık dönemini başlattığı düşünülmektedir. Ayrıca bu dönemin sonunda GnRH hormonu konsantrasyonu da yükselmektedir. Anöstrusu mütakiben artan FSH ve LH hormonlarının etkisiyle yumurtalıklarda yeni folikül gelişimi başlar. Bu durumun şekillenmesinde dopamin etkisi ile prolaktinin seviyesinde meydana gelen azalma rol oynamaktadır.

Watch movie online The Transporter Refueled (2015)